Gratis AEO-tools in 2026: wat je ermee kunt en waar het ophoudt
Welke gratis AEO-tools in 2026 echt iets opleveren, per vraag die ze beantwoorden. Plus de grens van gratis en waarom de proef van 7 dagen de volgende stap is.
Gratis AEO-tools zijn beter dan hun reputatie. Je kunt er in een middag drie dingen mee vaststellen die veel teams nog nooit hebben gecontroleerd: of AI-crawlers je site mogen lezen, of ChatGPT en Perplexity je merk noemen bij een handvol vragen, en waar ChatGPT eigenlijk naar zoekt als het een antwoord opbouwt. Wat je er niet mee kunt, is volgen wat er verandert. Daar zit de grens, en die is scherper dan je zou denken.
We ordenen de gratis tools hieronder per vraag, niet per merk. Zo zie je sneller welke je nodig hebt en welke je kunt overslaan. Feiten over andere leveranciers komen uit onze catalogus; bij de Promptwatch-tools gaat het om wat Promptwatch zelf publiceert.
Vraag 1: mag AI mijn site eigenlijk lezen?
Dit is de saaiste vraag en vaak de belangrijkste. Een pagina die een crawler niet mag ophalen, wordt niet geciteerd, hoe goed de tekst ook is. En robots.txt-regels die ooit zijn gezet om scrapers te weren, blokkeren soms ook de bots van zoekfuncties.
De Agentic Readiness Check van Promptwatch legt je robots.txt naast negen AI-crawlers en kijkt daarnaast naar llms.txt, MCP-servercards, A2A-agentcards, OAuth-discovery en Content Signals. De robots.txt-generator voor AI schrijft de groepen voor je uit, en met de AI Crawler URL Inspector test je één specifieke URL. Wil je weten welke bot welke partij is, dan helpt de AI Bots & Web Crawlers Directory, met meer dan 400 bots.
Draait je site achter Cloudflare, dan heb je met Cloudflare AI Crawl Control ook gratis zicht op welke AI-crawlers je pagina's opvragen, per partij, met statuscodes en de meest opgevraagde paden. Je kunt er per crawler toelaten of blokkeren. Twee kanttekeningen uit onze catalogus: op het gratis plan leunt de detectie op user-agentstrings, en verwijzingsdata vraagt een betaald Cloudflare-plan.
De pagina met gratis tools van Promptwatch, vastgelegd op 14 november 2026.
Vraag 2: noemt AI mijn merk?
Voor een eerste antwoord heb je geen abonnement nodig. Er zijn verschillende gratis scans, en ze meten niet allemaal hetzelfde.
Het gratis AI Visibility Report van Promptwatch scant zonder login ChatGPT, Gemini en Perplexity voor je domein. Je krijgt een zichtbaarheidsscore en een controle van de toegang voor AI-crawlers in hetzelfde rapport. Dat combineert vraag 1 en 2, wat handig is als je één link naar je directie wilt sturen.
Een voorbeeldrapport van het gratis AI Visibility Report, uit de changelog van Promptwatch. Het gescande domein is het voorbeeld van de leverancier, geen klant of meting van ons.
De HubSpot AI Search Grader vraagt ChatGPT, Perplexity en Gemini hoe ze je merk beschrijven op basis van hun trainingsdata, en scoort vijf dimensies op 100, waaronder sentiment en share of voice. Dat is een andere meting dan een live zoekantwoord: je ziet wat het model "weet", niet wat het vandaag op het web vindt. HubSpot zegt er zelf bij dat resultaten niet gegarandeerd zijn.
Twee Nederlandse opties staan ook in onze catalogus. Teun.ai heeft zes gratis tools zonder account, waaronder een snapshot van tien commerciële prompts op ChatGPT en Perplexity met een concurrentieoverzicht. Briljant uit Groningen biedt een gratis technische scan zonder account en een gratis ChatGPT-check. En VisiScan doet een gratis scan van vijf vragen met twee samples per engine, één keer per URL.
Vraag 3: waar zoekt ChatGPT eigenlijk naar?
Als iemand ChatGPT een vraag stelt, zoekt het model niet op die zin. Het splitst de vraag op in een paar kortere zoekopdrachten, de query fan-outs, en bouwt het antwoord uit wat daarop terugkomt. Wie die zoekopdrachten kent, weet welke pagina's je nodig hebt.
De GEO Inspector van Promptwatch is een gratis Chrome-extensie die in ChatGPT laat zien welke fan-outs er liepen, welke bronnen ChatGPT ophaalde en welke het uiteindelijk citeerde. Hij draait lokaal en je hoeft niet in te loggen. De ChatGPT Query Fan-Out Generator doet iets verwants zonder ChatGPT te openen: je geeft een prompt en krijgt varianten terug om je content op te richten.
De pagina van de GEO Inspector-extensie van Promptwatch, vastgelegd op 14 november 2026. Het ChatGPT-antwoord is een voorbeeld van de leverancier.
Waarom twee gratis scans elkaar tegenspreken
Draai je twee van de scans hierboven op hetzelfde domein, dan krijg je bijna zeker twee verschillende scores. Dat betekent niet dat een van de twee fout is. Ze meten iets anders.
Het eerste verschil is de bron. De HubSpot-grader vraagt naar wat een model uit zijn trainingsdata over je merk weet. Een scan die live zoekantwoorden ophaalt, zoals die van Promptwatch, ziet wat het model vandaag op het web vindt en welke pagina's het als bron gebruikt. Een merk dat recent veel nieuwe content heeft gepubliceerd, kan in de tweede meting beter scoren dan in de eerste.
Het tweede verschil zijn de vragen. Elke scan kiest zelf welke prompts hij stelt, en die keuze bepaalt de uitkomst meer dan je zou willen. Tien commerciële vragen over je categorie leveren een ander beeld op dan vijf vragen over je merknaam.
Het derde verschil is toeval. AI-antwoorden variëren tussen runs, ook bij exact dezelfde vraag. Eén scan is daarom een steekproef van één.
Gebruik de scores dus niet als cijfer om te vergelijken, maar als signaal. Zie je in alle scans dat een concurrent wel genoemd wordt en jij niet, dan is dat een patroon. Zie je alleen in één scan een uitschieter, wacht dan op een tweede meting.
Gratis plannen en proefperiodes van anderen
Naast losse scans zijn er een paar leveranciers met een gratis instap in het product zelf. AthenaHQ Essential is gratis, met 25 $ tegoed en 300 credits, genoeg om de interface te leren kennen. Profound heeft een gratis proef van 7 dagen met 50 prompts per dag op ChatGPT, Gemini en AI Overviews, met een vaste promptset. HubSpot AEO heeft een proef van 28 dagen op het zelfstandige abonnement en Rankshift adverteert er een van 30 dagen.
Promptwatch heeft geen gratis plan om je voor aan te melden. Er is een proefperiode van 7 dagen op maandbetaling, op alle zes de self-serve plannen: Essential, Professional en Business voor merken, Kick-off, Growth en Scale voor bureaus. En er is het gratis rapport.
Waar gratis ophoudt
Elke gratis tool hierboven geeft je een foto. Dat is waardevol voor een nulmeting. Maar AI-antwoorden schuiven van dag tot dag, en een enkele foto kan toevallig gunstig of ongunstig uitvallen. HubSpot waarschuwt daar zelf voor, en VisiScan draait in zijn gratis scan ook twee samples per engine.
Wat je met gratis tools niet krijgt:
- Een vaste set prompts die dagelijks over meerdere engines draait, zodat je trends ziet in plaats van momenten.
- Citatiedata over tijd: welke pagina's van jou of van concurrenten als bron dienen, en of dat verschuift.
- Crawler logs van je eigen site, waarmee je ziet of GPTBot, OAI-SearchBot of PerplexityBot je nieuwe pagina's al heeft opgehaald.
- Bezoekersanalyse: hoeveel mensen er vanuit ChatGPT of Perplexity op je site komen en of ze converteren.
- Een stap van inzicht naar actie, zoals een takenlijst of content die op een gat is geschreven.
Dat zijn precies de stappen die bepalen of je AEO-werk iets oplevert. Met alleen een foto weet je dat je achterloopt, maar niet waarom, en je ziet ook niet of je ingreep werkt.
Een gratis nulmeting in een uur
Wil je vandaag beginnen zonder iets te betalen, doe dan dit:
- Draai de Agentic Readiness Check en los eventuele blokkades in robots.txt op met je ontwikkelaar.
- Draai het gratis AI Visibility Report op je eigen domein en op dat van je grootste concurrent.
- Stel ChatGPT met de GEO Inspector aan drie vragen die je klanten echt stellen, en noteer welke fan-outs en bronnen terugkomen.
- Leg de uitkomst vast in een document met datum. Dat is je baseline.
Na een maand doe je stap 2 en 3 opnieuw. Zie je verschil, dan wil je weten waarom, en daarvoor heb je een tool nodig die meet over tijd.
Meer over wat de betaalde AEO-tools zelf beloven, lees je in ons stuk over het officiële aanbod van Profound, Peec AI, Otterly en Scrunch. En als je nulmeting gaten laat zien: start de proefperiode van 7 dagen bij Promptwatch. Professional is daarvoor het nuttigste plan om te testen, omdat het het eerste merkplan met crawler logs is.